Cách Người Dùng Kiểm Tra Tình Trạng Ổ Cứng Tại Nhà Nhanh Chóng

Ổ cứng là nơi lưu trữ toàn bộ dữ liệu quan trọng của máy tính và đòi hỏi người dùng cần kiểm tra tình trạng của nó thường xuyên. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu hư hỏng có thể giúp bạn tránh mất dữ liệu và chi phí sửa chữa đáng kể. Trong bài viết này, Nguyễn Công PC sẽ hướng dẫn bạn những cách đơn giản và chính xác nhất để kiểm tra tình trạng ổ cứng ngay tại nhà nhanh chóng!

1. Kiểm tra tình trạng ổ cứng trên Windows

Cách 1: Sử dụng công cụ tích hợp Windows (Check Disk - CHKDSK

Bước 1: Mở Command Prompt với quyền quản trị viên:

Nhấn tổ hợp phím Windows + S, gõ cmd, nhấp chuột phải vào "Command Prompt" và chọn "Run as administrator".

Bước 2: Chạy lệnh CHKDSK:

• Gõ lệnh: chkdsk C: /f /r (thay C: bằng ký tự ổ đĩa bạn muốn kiểm tra).
• /f: Sửa lỗi hệ thống tệp.
• /r: Tìm và khắc phục các sector lỗi trên ổ đĩa.
• Nhấn Enter. Nếu ổ đĩa đang được sử dụng (thường là ổ C:), hệ thống sẽ hỏi bạn có muốn lên lịch kiểm tra khi khởi động lại không. Nhấn Y và khởi động lại máy.

Bước 3: Xem kết quả: Sau khi quét xong, CHKDSK sẽ hiển thị báo cáo về tình trạng ổ đĩa, bao gồm lỗi hệ thống tệp hoặc bad sector.

Cách 2: Sử dụng Windows PowerShell (WMIC)

Bước 1: Mở PowerShell: Nhấn Windows + S, gõ PowerShell, nhấp chuột phải và chọn "Run as administrator".

Bước 2: Kiểm tra trạng thái SMART:

• Gõ lệnh: wmic diskdrive get status và nhấn Enter.
• Kết quả sẽ hiển thị trạng thái của ổ cứng, ví dụ: "OK" (tốt) hoặc "Pred Fail" (có nguy cơ hỏng).

Bước 3: Kiểm tra chi tiết hơn:

• Sử dụng lệnh: Get-PhysicalDisk | Select-Object FriendlyName,OperationalStatus,HealthStatus.
• Kết quả sẽ hiển thị tên ổ đĩa, trạng thái hoạt động và sức khỏe (Healthy hoặc Warning).

Cách 3: Sử dụng phần mềm bên thứ ba

* CrystalDiskInfo (miễn phí):

Bước 1: Tải và cài đặt CrystalDiskInfo từ trang chính thức CrystalDiskInfo.

Bước 2: Mở phần mềm, nó sẽ hiển thị thông tin SMART (Self-Monitoring, Analysis, and Reporting Technology) của ổ cứng, bao gồm:

• Health Status: Good (Tốt), Caution (Cảnh báo), hoặc Bad (Xấu).
• Temperature: Nhiệt độ ổ cứng (nên dưới 50°C).
• Các thông số như Reallocated Sectors, Current Pending Sector, Uncorrectable Sector Count (nếu khác 0, ổ cứng có thể gặp vấn đề).

Bước 3: Kiểm tra các thông số và lưu ý nếu có cảnh báo màu vàng hoặc đỏ.

* HD Tune (miễn phí/phí):

Bước 1: Tải và cài đặt HD Tune.

Bước 2: Chọn ổ đĩa cần kiểm tra, vào tab Error Scan và nhấn Start để kiểm tra bad sector.

Bước 3: Kiểm tra tab Health để xem thông tin SMART.

Xem thêm:

Hướng dẫn cách lắp ổ cứng SSD NVMe cho máy tính ngay tại nhà

2. Kiểm tra tình trạng ổ cứng trên macOS

Cách 1: Sử dụng Disk Utility

Bước 1: Mở Disk Utility: Nhấn Command + Space, gõ Disk Utility và nhấn Enter.

Bước 2: Chọn ổ đĩa: Trong cửa sổ Disk Utility, chọn ổ đĩa cần kiểm tra từ danh sách bên trái.

Bước 3: Chạy First Aid:

• Nhấn vào nút First Aid và chọn Run để kiểm tra và sửa lỗi trên ổ đĩa.
• Sau khi hoàn tất, Disk Utility sẽ báo cáo nếu có lỗi hoặc ổ đĩa đang hoạt động bình thường.

Cách 2: Sử dụng Terminal (SMART Status)

Bước 1: Mở Terminal: Nhấn Command + Space, gõ Terminal và nhấn Enter.

Bước 2: Kiểm tra SMART:

• Gõ lệnh: diskutil info disk0 | grep SMART (thay disk0 bằng tên ổ đĩa, ví dụ: disk1. Để xem danh sách ổ đĩa, gõ diskutil list).
• Kết quả sẽ hiển thị trạng thái SMART, ví dụ: "SMART Status: Verified" (tốt) hoặc "Failing" (có vấn đề).

Cách 3: Sử dụng phần mềm bên thứ ba

* DriveDx (phí, có bản dùng thử):

Bước 1: Tải và cài đặt DriveDx từ trang chính thức.

Bước 2: Mở phần mềm, nó sẽ hiển thị trạng thái sức khỏe ổ cứng, tỷ lệ hao mòn (nếu là SSD), và các vấn đề tiềm ẩn.

Bước 3: Kiểm tra các thông số như Wear Leveling Count (cho SSD) hoặc Reallocated Sector Count (cho HDD).

3. Kiểm tra tình trạng ổ cứng trên Linux

Cách 1: Sử dụng lệnh smartctl

Bước 1: Cài đặt smartmontools: Mở Terminal và cài đặt gói smartmontools nếu chưa có:

• Gõ lệnh: sudo smartctl -a /dev/sda (thay /dev/sda bằng tên ổ đĩa, xem danh sách bằng lệnh lsblk).
• Tìm dòng SMART overall-health self-assessment test result. Nếu kết quả là PASSED, ổ đĩa đang tốt. Nếu là FAILED, ổ đĩa có vấn đề.

Bước 3: Kiểm tra chi tiết:

• Xem các thông số như Reallocated_Sector_Ct, Current_Pending_Sector, hoặc Wear_Leveling_Count (cho SSD). Giá trị khác 0 ở các mục này có thể báo hiệu vấn đề.

Cách 2: Sử dụng Gnome Disks

Bước 1: Mở Gnome Disks: Nếu đang dùng môi trường Gnome, mở ứng dụng Disks (hoặc cài đặt bằng lệnh: sudo apt-get install gnome-disk-utility).

Bước 2: Chọn ổ đĩa: Chọn ổ đĩa cần kiểm tra từ danh sách.

Bước 3: Kiểm tra SMART: Nhấn vào nút SMART Data & Self-Tests để xem trạng thái sức khỏe và chạy bài kiểm tra (Short, Extended, hoặc Conveyance).

Xem thêm

Tuổi thọ trung bình của ổ cứng SSD là bao lâu?

4. Những điều cần lưu ý khi kiểm tra và bảo vệ ổ cứng

* Sao lưu dữ liệu

Trước khi kiểm tra hoặc sửa chữa ổ cứng (như quét lỗi, sửa bad sector, hoặc tối ưu hóa), bạn cần sao lưu toàn bộ dữ liệu quan trọng sang một thiết bị khác vì có thể gây ra rủi ro mất dữ liệu nếu ổ cứng đã bị hư hỏng nghiêm trọng. Việc sao lưu giúp bạn bảo vệ dữ liệu trong trường hợp xấu nhất, như ổ cứng bị lỗi hoàn toàn trong quá trình kiểm tra.

* Bad Sector (Lỗi vật lý trên ổ cứng)

Bad sector là các khu vực trên ổ cứng bị hư hỏng vật lý, không thể đọc hoặc ghi dữ liệu. Nếu phần mềm kiểm tra phát hiện bad sector, điều này cho thấy ổ cứng đang gặp vấn đề nghiêm trọng. Trong trường hợp này:

• Hành động ngay: Sao lưu dữ liệu ngay lập tức.
• Cân nhắc thay thế: Bad sector thường là dấu hiệu ổ cứng đã xuống cấp và có nguy cơ hỏng hoàn toàn. Thay thế ổ cứng mới là lựa chọn an toàn để tránh mất dữ liệu.

* Nhiệt độ ổ cứng

Nhiệt độ cao (thường trên 50°C) có thể làm giảm tuổi thọ của ổ cứng, đặc biệt là ổ HDD. Nhiệt độ cao lâu dài có thể gây ra lỗi phần cứng hoặc làm ổ cứng hoạt động không ổn định. Để kiểm soát nhiệt độ:

• Kiểm tra thường xuyên: Sử dụng phần mềm như CrystalDiskInfo để theo dõi nhiệt độ ổ cứng.
• Cải thiện làm mát: Đảm bảo quạt làm mát trong máy tính hoạt động tốt, vệ sinh bụi bẩn trong thùng máy, hoặc bổ sung quạt nếu cần. Với laptop, bạn có thể sử dụng đế tản nhiệt.

* Sự khác biệt giữa SSD và HDD

• SSD (Ổ cứng thể rắn): SSD sử dụng chip nhớ flash, không có bộ phận chuyển động nên bền hơn về mặt cơ học. Tuy nhiên, SSD có một thông số quan trọng là Wear Leveling Count (độ hao mòn), thể hiện mức độ "mòn" của các ô nhớ sau nhiều lần ghi/xóa dữ liệu. Khi chỉ số này cao, tuổi thọ SSD giảm, và bạn nên cân nhắc thay thế.
• HDD (Ổ cứng cơ học): HDD sử dụng đĩa từ quay, dễ gặp vấn đề như bad sector hoặc phát ra tiếng kêu lạ (như tiếng click, rít). Những dấu hiệu này cho thấy ổ cứng có thể sắp hỏng, cần kiểm tra và thay thế sớm.

* Khi nào cần thay ổ cứng?

Nếu phần mềm kiểm tra ổ cứng báo trạng thái "Caution" (Cảnh báo), "Bad" (Xấu), hoặc "Failing" (Sắp hỏng), điều này cho thấy ổ cứng đang gặp vấn đề nghiêm trọng và có nguy cơ mất dữ liệu bất cứ lúc nào. Trong trường hợp này:

• Hành động ngay: Sao lưu dữ liệu ngay lập tức.
• Thay ổ cứng mới: Đừng cố gắng tiếp tục sử dụng ổ cứng vì nó có thể hỏng hoàn toàn, dẫn đến mất toàn bộ dữ liệu.

Kết luận

Việc kiểm tra ổ cứng định kỳ không chỉ giúp bảo vệ dữ liệu quan trọng mà còn kéo dài tuổi thọ máy tính và linh kiện máy tính của bạn. Với những phương pháp đơn giản được chia sẻ ở trên, bất kỳ ai cũng có thể chủ động theo dõi tình trạng hoạt động của ổ cứng ngay tại nhà. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, đừng chần chừ hãy sao lưu dữ liệu ngay và mang máy đến trung tâm uy tín như Nguyễn Công PC để được hỗ trợ kịp thời khắc phục! 

Xem thêm

TOP 8 ổ cứng SSD 1TB chính hãng giá tốt đáng mua nhất