Cách khôi phục ứng dụng, phần mềm đã xóa trên máy tính Windows

Khôi phục ứng dụng, phần mềm đã xóa trên Windows được hay không phụ thuộc vào hai điều: phần mềm đó cài từ đâu và máy có điểm khôi phục từ trước khi xóa hay không. Ứng dụng tải từ Microsoft Store có thể cài lại trong mục Thư viện (Library), ứng dụng đã mua không phải trả tiền lại. Phần mềm cài ngoài Store thì có thể thử System Restore nếu máy có điểm khôi phục trước lúc gỡ, còn không thì cách chắc chắn nhất là tải bộ cài từ trang nhà phát triển và cài lại.

Trước khi làm gì, bạn nên kiểm tra phần mềm có thật sự bị gỡ chưa, vì nhiều trường hợp chỉ mất biểu tượng ngoài màn hình nền. Bài viết đi lần lượt từ cách nhanh nhất đến cách can thiệp sâu nhất, kèm bảng chọn cách theo từng tình huống.

Kiểm tra trước: phần mềm đã bị gỡ thật hay chỉ mất biểu tượng?

Nếu bạn chỉ xóa biểu tượng (shortcut) ngoài màn hình nền thì phần mềm vẫn còn trong máy. Bạn mở Start, chọn Tất cả ứng dụng (All apps) và tìm tên phần mềm. Thấy tên trong danh sách nghĩa là phần mềm chưa bị gỡ; bạn chỉ cần kéo biểu tượng ra màn hình nền hoặc vào khay Recycle Bin lấy lại shortcut vừa xóa.

Một cách kiểm tra khác là vào Cài đặt (Settings) > Ứng dụng (Apps) > Ứng dụng đã cài đặt (Installed apps). Danh sách ở đây cho biết chính xác phần mềm nào đang được cài. Trên diễn đàn hỗ trợ của Microsoft, các câu trả lời về ứng dụng "biến mất" sau khi cập nhật Windows cũng khuyên kiểm tra danh sách All apps trước, vì ứng dụng thường vẫn còn nhưng không hiện ngoài màn hình nền.

Nên dùng cách nào? Bảng chọn theo tình huống

Mỗi cách khôi phục hợp với một tình huống khác nhau. Bảng dưới giúp bạn chọn nhanh trước khi làm theo hướng dẫn chi tiết ở các mục sau.

Nguồn: Microsoft

Cách 1: Cài lại ứng dụng từ Thư viện Microsoft Store

Ứng dụng tải từ Microsoft Store được gắn với tài khoản Microsoft của bạn, nên ứng dụng đã mua cài lại không mất thêm phí. Theo hướng dẫn của Microsoft, các bước trên Windows 11 như sau:

1. Mở Start, chọn Microsoft Store và đăng nhập đúng tài khoản Microsoft đã dùng để tải ứng dụng.
2. Chọn Thư viện (Library) ở góc dưới bên trái.
3. Tìm ứng dụng muốn cài lại, bấm Cài đặt (Install).
4. Chờ tải xong, ứng dụng xuất hiện lại trong Start.

Trên Windows 10, bạn vào Microsoft Store, chọn Xem thêm (See more) > Thư viện của tôi (My Library) rồi bấm Install. Nếu ứng dụng không có trong Thư viện, nhiều khả năng nó được cài từ ngoài Store và bạn cần dùng các cách bên dưới.

Cách 2: Dùng System Restore để đưa máy về điểm khôi phục cũ

System Restore (Khôi phục hệ thống) đưa máy về trạng thái tại một điểm khôi phục đã tạo trước đó. Theo Microsoft, khi chọn một điểm khôi phục, Windows đưa tệp hệ thống, registry và các chương trình đã cài về trạng thái lúc tạo điểm đó, còn tệp cá nhân như tài liệu, ảnh không bị ảnh hưởng.

1. Nhấn Windows + R, gõ rstrui.exe rồi Enter. Hoặc vào Control Panel > Recovery > Open System Restore.
2. Ở cửa sổ Restore system files and settings, bấm Next.
3. Chọn điểm khôi phục được tạo trước thời điểm bạn gỡ phần mềm. Nếu không thấy, tích ô Show more restore points.
4. Bấm Scan for affected programs để xem chương trình nào sẽ bị gỡ và chương trình nào có thể được khôi phục.
5. Bấm Next, rồi Finish. Máy tự khởi động lại và áp dụng điểm khôi phục.

Có ba điều cần biết trước khi dùng cách này. Thứ nhất, nếu tính năng System Protection chưa bật thì máy không có điểm khôi phục nào và bạn không dùng được cách này. Thứ hai, mọi phần mềm, driver cài sau điểm khôi phục sẽ bị gỡ, nên hãy xem kỹ danh sách ở bước Scan for affected programs. Thứ ba, trên diễn đàn Microsoft, nhiều chuyên gia lưu ý điểm khôi phục chủ yếu lưu thay đổi của hệ thống, nên phần mềm đã gỡ có thể không được khôi phục đầy đủ; nếu phần mềm báo lỗi sau khi khôi phục, bạn nên cài lại bản mới.

Nếu Windows không khởi động được, bạn vẫn dùng System Restore trong môi trường Windows RE: chọn Troubleshoot > Advanced options > System Restore rồi làm tương tự các bước trên.

Cách 3: Point-in-time restore trên Windows 11 24H2 trở lên

Point-in-time restore là tính năng mới của Windows 11 phiên bản 24H2 trở lên. Theo Microsoft, tính năng này đưa toàn bộ máy về một điểm khôi phục tự động gần đây, gồm cả ứng dụng, cài đặt và tệp cá nhân, và chỉ giữ điểm khôi phục trong tối đa 3 ngày. Trên Windows 11 Home tính năng bật sẵn; trên bản Pro và Enterprise có thể cần quản trị viên IT bật.

Cách dùng: vào Cài đặt > Hệ thống (System) > Khôi phục (Recovery) > Point-in-time restore để xem có điểm khôi phục trước lúc gỡ phần mềm không. Nếu có, chọn Advanced startup > Restart now, vào Windows RE rồi chọn Troubleshoot > Point-in-time restore và chọn điểm cần quay về.

Điểm khác lớn nhất so với System Restore là tệp cá nhân cũng quay về thời điểm cũ, nên tài liệu bạn tạo hoặc sửa sau điểm đó sẽ mất. Hãy sao lưu các tệp mới ra ổ cứng di động hoặc OneDrive trước khi dùng.

Cách 4: Tải bộ cài từ trang nhà phát triển hoặc dùng winget

Khi không có điểm khôi phục, cách chắc chắn nhất là cài lại phần mềm. Bạn tải bộ cài từ trang chính thức của nhà phát triển, tránh trang tải lậu vì dễ kèm phần mềm độc hại. Sau khi cài lại, bạn đăng nhập lại tài khoản trong phần mềm (nếu có) để lấy lại dữ liệu đồng bộ.

Nếu quen dòng lệnh, bạn có thể dùng winget, công cụ cài phần mềm bằng lệnh của Microsoft. Trên trang hỏi đáp của Microsoft có hướng dẫn mở Command Prompt với quyền quản trị rồi gõ winget install kèm mã phần mềm để cài. Cách này tiện khi cần cài lại nhiều phần mềm một lúc.

Với phần mềm có bản quyền, bản quyền thường gắn với tài khoản hoặc key. Bạn đăng nhập lại đúng tài khoản đã mua hoặc nhập lại key sau khi cài để kích hoạt.

Phần mềm mất sau khi Reset this PC hoặc nâng cấp Windows

Reset this PC cài lại Windows từ đầu. Kể cả khi chọn Giữ tệp của tôi (Keep my files), Microsoft cho biết ứng dụng và cài đặt vẫn bị gỡ. Sau khi reset, Windows thường để lại một tệp HTML trên màn hình nền liệt kê các ứng dụng đã bị gỡ (theo trang hỏi đáp của Microsoft, danh sách này có thể không đầy đủ); bạn dùng danh sách này để cài lại từng phần mềm theo Cách 1 hoặc Cách 4.

Trường hợp phần mềm mất sau khi nâng cấp lên phiên bản Windows mới, theo trang hỏi đáp của Microsoft, một số ứng dụng có thể bị gỡ vì không tương thích. Microsoft cho phép quay về phiên bản Windows trước trong 10 ngày sau khi nâng cấp, nhưng ứng dụng và cài đặt thay đổi sau lúc nâng cấp sẽ bị gỡ. Thường thì cài bản phần mềm mới hỗ trợ Windows hiện tại sẽ đơn giản hơn.

Cách phòng tránh mất phần mềm lần sau

Vài thói quen nhỏ giúp lần sau bạn khôi phục nhanh hơn nhiều:

• Bật System Protection cho ổ C và tạo điểm khôi phục thủ công trước khi gỡ phần mềm hoặc cài driver mới.
• Dùng Windows Backup: theo Microsoft, công cụ này sao lưu tệp, cài đặt và danh sách ứng dụng đã cài lên tài khoản Microsoft, giúp chuyển sang máy mới dễ hơn.
• Lưu bộ cài và key bản quyền vào USB hoặc ổ cứng riêng, kèm thông tin tài khoản đăng ký.
• Đọc kỹ trước khi gỡ bằng phần mềm dọn dẹp, vì một số công cụ gỡ luôn cả thành phần hệ thống.

Nếu máy thường xuyên phải cài lại phần mềm vì ổ cứng đầy hoặc chậm, nâng cấp lên ổ cứng SSD dung lượng lớn hơn giúp có chỗ cho điểm khôi phục và bản sao lưu.

Câu hỏi thường gặp

Phần mềm đã gỡ có khôi phục lại được không?

Được, nhưng tùy nguồn cài. Ứng dụng từ Microsoft Store cài lại được trong mục Thư viện. Phần mềm ngoài Store có thể thử System Restore nếu có điểm khôi phục trước lúc gỡ; không có thì tải bộ cài từ trang nhà phát triển và cài lại.

System Restore có làm mất ảnh, tài liệu không?

Không. Theo Microsoft, System Restore không ảnh hưởng tệp cá nhân. Nó chỉ đưa tệp hệ thống, registry, driver và phần mềm về trạng thái lúc tạo điểm khôi phục, nên phần mềm cài sau điểm đó sẽ bị gỡ.

Vì sao không thấy điểm khôi phục nào?

Thường là do System Protection chưa bật. Bạn kiểm tra trong Control Panel > Recovery > Configure System Restore > Configure. Nếu tính năng đang tắt thì máy không có điểm khôi phục cũ, bạn cần cài lại phần mềm theo Cách 1 hoặc Cách 4.

Cài lại ứng dụng đã mua trên Microsoft Store có phải trả tiền lại không?

Không. Ứng dụng đã mua gắn với tài khoản Microsoft, bạn chỉ cần đăng nhập đúng tài khoản và cài lại từ Thư viện. Ngoại lệ là khi nhà phát triển đã gỡ ứng dụng khỏi Store.

Lỡ xóa nhầm chính Microsoft Store thì làm sao?

Trước hết, gõ Microsoft Store vào ô tìm kiếm để chắc là nó đã bị gỡ thật. Nếu Store vẫn còn nhưng lỗi, bạn chạy wsreset.exe hoặc dùng Repair, Reset trong Cài đặt > Ứng dụng. Nếu Store đã bị gỡ hẳn, trang hỏi đáp của Microsoft cho biết cách được hỗ trợ là đặt lại (Reset this PC) hoặc cài lại Windows.

Kết luận

Muốn khôi phục ứng dụng, phần mềm đã xóa trên Windows, bạn kiểm tra trước xem phần mềm có thật sự bị gỡ không. Ứng dụng Store thì cài lại từ Thư viện, phần mềm ngoài Store thì thử System Restore hoặc Point-in-time restore nếu có điểm khôi phục, còn không thì tải bộ cài chính thức và cài lại. Bật System Protection và lưu sẵn bộ cài, key bản quyền sẽ giúp lần sau bạn xử lý nhanh hơn nhiều.

Nếu máy hay lỗi phần mềm vì đã cũ hoặc ổ cứng đầy, bạn có thể tham khảo các mẫu laptop, PC và ổ SSD tại Nguyễn Công PC.

Xem thêm: Hướng dẫn khôi phục lại dữ liệu đã xóa trên máy tính Windows cực đơn giản

Xem thêm: PC khởi động chậm: nguyên nhân và cách khắc phục nhanh chóng tại nhà