Keo Tản Nhiệt Có Tác Dụng Gì? Các Loại, Cách Bôi Và Bao Lâu Nên Thay

Keo tản nhiệt lấp các khe hở cực nhỏ giữa CPU và đế tản nhiệt để nhiệt truyền ra ngoài tốt hơn, nên lắp tản mà thiếu keo thì máy rất dễ nóng. Bài này giải thích tác dụng, cách chọn loại keo, lượng bôi vừa đủ và thời điểm nên thay, dành cho anh em tự build PC ở nhà. Lần đầu lắp CPU, nhiều anh em đứng trước tuýp keo và băn khoăn: bôi bao nhiêu là vừa, bôi hình gì, loại nào tốt. Bôi sai không làm hỏng máy ngay, nhưng có thể khiến CPU chạy nóng hơn mức cần thiết.

Keo tản nhiệt có tác dụng gì

Mặt trên của CPU và mặt đáy tản nhiệt nhìn bằng mắt thì phẳng, nhưng ở mức vi mô vẫn có những rãnh nhỏ li ti. Khi hai bề mặt áp vào nhau, các khe hở này chứa không khí, mà không khí dẫn nhiệt kém. Theo mô tả của hãng Arctic, keo tản nhiệt chứa các hạt nhỏ để lấp đầy những khe này.

Nhờ đó nhiệt từ CPU truyền sang đế tản nhanh hơn, rồi quạt hoặc nước làm mát đưa nhiệt ra ngoài. Cần hiểu đúng rằng keo không tự làm mát CPU. Việc làm mát vẫn do tản nhiệt đảm nhiệm, keo chỉ giúp nhiệt đi qua mối ghép dễ dàng hơn.

Có cần bôi keo khi lắp tản mới không

Có, bề mặt CPU và tản luôn cần một lớp keo ở giữa. Trên nhiều tản nhiệt, đế tản được bôi sẵn keo ở nhà máy, khi đó anh em có thể lắp luôn mà không cần bôi thêm. Nếu tản không có keo sẵn, hoặc anh em đã tháo tản ra một lần, thì phải làm sạch và bôi keo mới.

Theo hướng dẫn của Noctua, khi thay tản nhiệt hoặc thay CPU, nên lau sạch keo cũ và bôi keo mới. Keo cũ đã bị ép dính khi tản gắn lâu ngày, tháo ra lắp lại sẽ không còn phủ đều như ban đầu.

XEM THÊM:

 Máy nóng bất thường dù đã vệ sinh, tra keo

Tản nhiệt khí hay AIO theo TDP của CPU.

Các loại keo tản nhiệt phổ biến

Lưu ý với kim loại lỏng: theo Thermal Grizzly, loại này dẫn điện và không dùng được cho đế tản bằng nhôm vì có thể làm hỏng bề mặt. Nếu giọt kim loại rơi ra mạch có thể gây chập. Anh em mới build PC không nên chọn loại này.

Con số độ dẫn nhiệt (W/m·K) giữa các hãng thường đo trong điều kiện khác nhau, nên chỉ nên dùng để tham khảo. Với phần lớn PC gaming thông thường, chênh lệch nhiệt độ giữa các loại keo tốt thường không lớn bằng chênh lệch giữa tản nhiệt tốt và tản nhiệt kém.

Keo tản nhiệt nào tốt, chọn theo nhu cầu

Hiện Nguyễn Công PC có hai loại keo sẵn hàng:

Keo tản nhiệt Arctic MX-4 20g: gốc carbon, hãng ghi không dẫn điện.

Bôi keo tản nhiệt bao nhiêu là vừa

Theo Intel, lượng keo vừa đủ là cỡ hạt gạo hoặc hạt đậu đặt ở giữa nắp CPU, không cần trải bằng tay vì áp lực khi siết tản sẽ tự dàn keo. Noctua hướng dẫn chi tiết hơn theo cỡ CPU: CPU nhỏ dùng 1 chấm, CPU cỡ trung bình dùng 5 chấm, CPU lớn dùng nhiều chấm hơn.

Bôi quá ít thì không phủ hết bề mặt tiếp xúc, còn bôi quá nhiều thì keo tràn ra ngoài, dính vào mép socket hoặc linh kiện xung quanh. Với keo không dẫn điện thì tràn ra không gây chập, nhưng vẫn khó vệ sinh và không làm tản mát hơn.

Cách bôi keo tản nhiệt từng bước

1. Chuẩn bị: tắt máy, rút nguồn, lau sạch bề mặt CPU và đế tản nếu còn keo cũ (xem mục tháo keo cũ bên dưới).
2. Bôi keo: với đa số CPU, đặt một lượng cỡ hạt gạo hoặc hạt đậu ở giữa nắp CPU. Nếu dùng keo Noctua, làm theo biểu đồ chấm theo cỡ CPU (CPU cỡ trung bình dùng 5 chấm).
3. Gỡ miếng nhựa bảo vệ: nhiều tản có miếng nhựa dán ở đáy, phải gỡ trước khi lắp. Nếu quên bước này tản sẽ không tiếp xúc với CPU.
4. Lắp tản: đặt tản thẳng xuống CPU, tránh trượt ngang vì sẽ làm keo lệch.
5. Siết ốc: siết lần lượt theo đường chéo, mỗi ốc một ít cho đều lực, đến khi chặt hẳn.
6. Kiểm tra: bật máy, vào BIOS hoặc phần mềm đo nhiệt, xem nhiệt độ CPU lúc nghỉ và lúc tải nặng có bất thường không.

Video hướng dẫn tra keo từ ARCTIC:

Nếu đã lắp tản xong mới thấy bôi sai, hãy tháo ra, lau sạch rồi bôi lại. Đừng nhấc tản lên rồi đặt xuống chỗ cũ, vì keo đã bị kéo lệch.

Bao lâu nên thay keo tản nhiệt

Mỗi hãng ghi mốc khác nhau. Noctua nêu thời gian sử dụng tối đa của NT-H1 và NT-H2 trên CPU là khoảng 5 năm. Arctic ghi MX-4 có độ bền tới 8 năm. Đây là mốc khuyến nghị của hãng, không phải hạn chót phải thay. Intel cho biết thường không cần thay keo quá một lần sau vài năm, nhưng nên thay mỗi khi tháo tản.

Tuýp keo tản nhiệt: theo Intel, lượng keo cỡ hạt gạo hoặc hạt đậu ở giữa nắp CPU là đủ.

Noctua cho biết nếu không thấy nhiệt độ tăng rõ rệt thì không cần thay keo, và nhiều người dùng NT-H1 tới 10 năm vẫn ổn. Cách kiểm tra của hãng là ghi lại độ chênh nhiệt giữa CPU lúc chạy hết tải và nhiệt độ phòng, rồi so sánh theo thời gian.

Dấu hiệu nên cân nhắc thay keo:

• Nhiệt độ CPU lúc nghỉ và lúc tải nặng cao hơn trước, trong khi điều kiện phòng không đổi.
• CPU nhanh chóng đạt nhiệt độ cao rồi giảm xung.
• Anh em đã tháo tản để vệ sinh, thay tản hoặc thay CPU.

Trước khi kết luận do keo, nên kiểm tra thêm bụi, quạt hỏng hoặc luồng gió trong case. Nếu máy vẫn nóng sau khi thay keo, xem bài máy nóng bất thường dù đã vệ sinh, tra keo.

Cách tháo keo cũ

• Dùng khăn hoặc giấy không xơ để lau keo cũ. Noctua cho biết lau khô bằng khăn không xơ là đủ, cồn isopropyl (IPA) hoặc khăn lau chuyên dụng dùng được nhưng không bắt buộc. Intel hướng dẫn dùng cồn isopropyl và khăn không rụng sợi, rồi chờ khô.
• Lau nhẹ, không để cồn hoặc keo chảy vào khe socket và chân CPU.

• Lau cả mặt CPU lẫn đế tản, chờ cồn bay hơi hết rồi mới bôi keo mới.

Những hiểu lầm thường gặp

• Bôi càng nhiều càng mát: keo chỉ cần đủ phủ mối ghép, quá nhiều chỉ gây tràn.
• Keo đắt luôn tốt hơn nhiều: chênh lệch giữa các loại keo tốt thường không lớn bằng chênh lệch giữa tản tốt và tản kém.
• Thay keo là hết nóng: nóng còn do bụi, quạt, luồng gió hoặc tản không đủ mạnh cho CPU.
• Loại keo nào cũng dùng được cho mọi tản: kim loại lỏng không dùng cho đế nhôm, theo cảnh báo của Thermal Grizzly.

Câu hỏi thường gặp

Keo tản nhiệt có tác dụng gì?

Keo tản nhiệt lấp các khe hở li ti giữa CPU và đế tản để nhiệt truyền sang tản dễ hơn. Keo không tự làm mát, việc làm mát do tản nhiệt đảm nhiệm.

Không bôi keo tản nhiệt thì sao?

Nhiệt truyền kém vì giữa CPU và tản còn không khí, CPU dễ chạy nóng và giảm xung. Không nên chạy máy khi chưa có keo.

Bôi keo tản nhiệt bao nhiêu là đủ?

Theo Intel, một lượng cỡ hạt gạo hoặc hạt đậu ở giữa nắp CPU là đủ. Noctua hướng dẫn theo cỡ CPU: CPU nhỏ 1 chấm, CPU cỡ trung bình như AM4, AM5, LGA1700 dùng 5 chấm, CPU lớn dùng nhiều chấm hơn.

Bao lâu nên thay keo tản nhiệt?

Noctua nêu mốc sử dụng tới khoảng 5 năm, Arctic ghi MX-4 bền tới 8 năm. Thực tế nên thay khi tháo tản hoặc khi nhiệt độ tăng rõ rệt chứ không cần thay định kỳ cứng.

Keo tản nhiệt có dẫn điện không?

Tùy loại. Keo gốc carbon như Arctic MX-4 và Noctua NT-H2 không dẫn điện theo hãng. Kim loại lỏng như Thermal Grizzly Conductonaut thì dẫn điện nên cần rất cẩn thận.

Có dùng lại keo thừa cho lần sau được không?

Keo còn trong tuýp, đậy kín thì dùng lại được. Keo đã bôi lên CPU rồi cạo ra thì nên bỏ, không dùng lại.

Có cần thay keo cho card đồ họa không?

Chỉ khi card nóng bất thường. Thay keo GPU cần tháo tản của card, có thể ảnh hưởng bảo hành tùy hãng, nên hỏi trước khi làm.

Kết luận

Keo tản nhiệt giúp nhiệt truyền từ CPU sang tản dễ dàng hơn. Anh em mới build nên chọn keo không dẫn điện, bôi lượng nhỏ đúng theo cỡ CPU, không trải tay và chỉ thay keo khi tháo tản hoặc khi nhiệt độ tăng rõ rệt.

Nếu cần tư vấn chọn keo, tản nhiệt hoặc lắp máy, Nguyễn Công PC hỗ trợ chọn linh kiện phù hợp với cấu hình trước khi mua.